Matura ustna - pytania i odpowiedzi

Część ustna matury z języka polskiego trwa około 30 minut i składa się z trzech etapów: losujesz zestaw z dwoma zadaniami, masz 15 minut na przygotowanie, następnie do 10 minut wygłaszasz wypowiedź monologową obejmującą oba zadania, a na końcu przez około 5 minut rozmawiasz z zespołem przedmiotowym o tym, co powiedziałeś. Za cały egzamin można otrzymać 30 punktów.

Zestaw zawiera zawsze jedno zadanie z listy zadań jawnych, dotyczące lektury obowiązkowej, oraz jedno zadanie niejawne, oparte na nieznanym wcześniej tekście lub materiale ikonograficznym. W trakcie 15 minut przygotowania możesz robić notatki i korzystać z nich podczas wypowiedzi. Egzamin przeprowadzany jest w szkole, przed zespołem przedmiotowym, w którym zasiada także nauczyciel z innej szkoły.

Link do tego pytania

Aby zdać część ustną z języka polskiego, trzeba uzyskać 30% punktów, czyli 9 z 30 - a najpewniejszą drogą do tego wyniku jest solidne opracowanie zadania z listy jawnej, bo jego treść znasz przed egzaminem. Punkty rozkładają się tak: 16 za aspekt merytoryczny obu wypowiedzi monologowych, 4 za ich kompozycję, 6 za wypowiedź w rozmowie z komisją i 4 za zakres oraz poprawność języka.

Praktyczna strategia: w 15 minutach przygotowania rozpisz plan obu wypowiedzi (teza, 2-3 argumenty z konkretnymi przykładami z tekstu, wniosek) i podziel 10 minut mówienia na oba zadania, pilnując, żeby na drugie zostało co najmniej 4 minuty. Nie streszczaj lektury - komisja ocenia odpowiedź na postawione pytanie, a nie znajomość fabuły. Milczenie kosztuje najwięcej: nawet niepewna, ale uporządkowana wypowiedź daje punkty.

Link do tego pytania

Pytania jawne to lista zadań do części ustnej z języka polskiego, którą Centralna Komisja Egzaminacyjna publikuje przed egzaminem - dzięki temu jedno z dwóch zadań w losowanym zestawie znasz wcześniej. W komunikacie dyrektora CKE z 30 sierpnia 2024 roku ogłoszono listę 76 zadań jawnych obowiązującą na maturze w latach 2026, 2027 i 2028.

Każde zadanie z listy ma tę samą konstrukcję: wskazuje zagadnienie, podaje lekturę obowiązkową, na której podstawie należy je omówić, i wymaga odwołania do wybranego kontekstu. Pełną, oficjalną listę znajdziesz w komunikacie na stronie cke.gov.pl - warto korzystać ze źródła CKE, bo listy krążące w internecie bywają nieaktualne i pochodzą z wcześniejszych lat, gdy pytań było znacznie więcej.

Link do tego pytania

Nie ucz się 76 osobnych odpowiedzi na pamięć - zbuduj bank materiału wokół lektur i motywów, bo te same utwory wracają w kilku zadaniach. Zrób notatkę dla każdej lektury obowiązkowej (kluczowe sceny, bohaterowie, problemy, 2-3 cytaty) oraz osobną listę kontekstów: historycznych, biograficznych, filozoficznych i kulturowych, których można użyć w wielu tematach.

Praktyczny sposób pracy: pogrupuj 76 zadań po lekturach, przejdź lekturę po lekturze i do każdej przygotuj po jednym gotowym planie wypowiedzi (teza, dwa argumenty, kontekst, wniosek). Potem przećwicz mówienie na głos z pomiarem czasu - najczęstszym problemem nie jest brak wiedzy, ale niezmieszczenie się w limicie albo mówienie chaotyczne. Warto też nagrać się telefonem i odsłuchać: to szybko pokazuje, gdzie wypowiedź się rozsypuje.

Link do tego pytania

Część ustna matury z języka obcego nowożytnego trwa około 15 minut, jest jednolita (nie ma podziału na poziom podstawowy i rozszerzony) i składa się z rozmowy wstępnej oraz trzech zadań: rozmowy z odgrywaniem roli, opisu ilustracji z odpowiedziami na trzy pytania oraz wypowiedzi na podstawie materiału stymulującego z odpowiedziami na dwa pytania. Maksymalnie można otrzymać 30 punktów.

Rozmowa wstępna (około 2 minut) nie jest oceniana - służy oswojeniu się z sytuacją. Nie ma osobnego czasu na zapoznanie się z całym zestawem: przed zadaniem 1 masz około 30 sekund, przed zadaniem 2 kilka sekund, a przed zadaniem 3 około minuty. Polecenia do zadań 1 i 3 są w języku polskim, cała rozmowa toczy się po angielsku, a w sali obecnych jest dwóch egzaminatorów.

Link do tego pytania

Do zdania części ustnej z angielskiego potrzeba 9 z 30 punktów, a najwięcej - aż 18 punktów - przypada na sprawność komunikacyjną, po 6 za każde z trzech zadań. Oznacza to, że decyduje realizacja polecenia, nie bezbłędna gramatyka: za zakres i poprawność środków językowych jest po 4 punkty, za płynność i wymowę po 2. Egzaminator sprawdza przede wszystkim, czy przekazujesz treść.

Z tego wynika konkretna strategia. W zadaniu 1 odnieś się do wszystkich czterech elementów z polecenia i rozwiń każdy - pominięcie jednego to strata punktów. W zadaniu 2 opisz miejsce, osoby i czynności, a potem odpowiadaj na pytania pełnymi wypowiedziami, nie jednym zdaniem. W zadaniu 3 wybierz opcję, uzasadnij wybór i wyjaśnij, dlaczego odrzucasz pozostałe. Mów dalej, nawet jeśli pomylisz formę czasownika - milczenie kosztuje więcej niż błąd.

Link do tego pytania

Na maturze ustnej z angielskiego najbardziej opłaca się mieć gotowy zestaw zwrotów do czterech funkcji: opisywania ilustracji, wyrażania i uzasadniania opinii, kupowania czasu na myślenie oraz proszenia o powtórzenie. Kilka, które działają w każdym zestawie:

Opis ilustracji: In this picture I can see…, The photo was probably taken in…, In the foreground / In the background there is…, They seem to be…, It looks as if…
Opinia i uzasadnienie: Personally, I would choose… because…, The main reason for that is…, What is more…, On the other hand…, I would rather not choose… as…
Zyskanie czasu: That is an interesting question…, Let me think for a second…, Well, it depends on…
Prośba o powtórzenie: Could you repeat the question, please?, Sorry, I did not catch that.

Zwrotów warto nauczyć się kilku, ale używać ich naturalnie - egzaminator ocenia komunikację, więc wyliczanka wyuczonych fraz bez treści nie da punktów za sprawność komunikacyjną.

Link do tego pytania

Matura ustna z języka polskiego i z języka obcego nowożytnego odbywa się w maju, równolegle z sesją egzaminów pisemnych, a dokładny harmonogram w danej szkole ustala jej dyrektor i ogłasza go do 10 lutego. Terminy indywidualne bywają wyznaczone zarówno przed pierwszym egzaminem pisemnym, jak i między kolejnymi arkuszami - dlatego swoją datę trzeba sprawdzić w szkole, a nie zakładać, że ustne są po pisemnych.

Ma to bezpośrednie znaczenie dla planu nauki: część ustną trzeba mieć przygotowaną wcześniej niż pisemną, bo u wielu zdających wypada ona w pierwszych dniach sesji. Kursy Sowa układają program tak, żeby zajęcia kończyły się do końca kwietnia i cały maj pozostawał na powtórkę oraz ćwiczenie wypowiedzi na głos. Wypowiedzi ustnej nie da się przygotować w kilka dni - to sprawność, która wymaga wielokrotnego powtórzenia na czas.

Link do tego pytania

Najskuteczniejszym sposobem obniżenia stresu na maturze ustnej jest wcześniejsze odtworzenie samej sytuacji egzaminu: wypowiedz się na głos, na czas, przed inną osobą, co najmniej kilka razy przed egzaminem. Stres bierze się głównie z nowości sytuacji, a nie z braku wiedzy - jeśli mówienie na czas jest już znane, poziom napięcia spada wyraźnie.

W trakcie egzaminu pomagają trzy konkretne rzeczy. Pierwsza: wykorzystaj 15 minut przygotowania na zapisanie planu wypowiedzi, a nie całego tekstu - plan da poczucie kontroli, a odczytywanie kartki obniża ocenę. Druga: zacznij od zdania wprowadzającego, które masz przygotowane niezależnie od tematu (na przykład sformułowania tezy) - pierwsze zdanie jest najtrudniejsze. Trzecia: jeśli się zaciąłeś, powiedz, że wrócisz do tego wątku, i przejdź dalej. Komisja ocenia całość wypowiedzi, nie pojedynczą pauzę.

Link do tego pytania